Riskli yapı tespiti nasıl yapılır, rapor sonrası ne oluyor?

Binası eski olan hemen herkesin aklında aynı soru var: benim bina sağlam mı? Bu sorunun cevabı gözle bakarak verilemiyor. Cephedeki çatlak bazen sadece sıvadan kaynaklanıyor, hiç çatlağı olmayan bir bina ise taşıyıcı sisteminden zayıf olabiliyor. İşin ölçümle yapılan kısmına riskli yapı tespiti diyoruz.

Başvuru için bütün maliklerin anlaşması gerekmez

Çok bilinmeyen bir nokta: tespit başvurusunu maliklerden herhangi biri tek başına yapabilir. Apartmanda kimseyi ikna etmeniz, kat malikleri toplantısı yapmanız gerekmiyor. Başvuru, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslandırılmış kuruluşlardan birine yapılıyor. Lisanslı kuruluş listesi kamuya açık, seçim malikin kendisinde.

Binada gerçekte ne yapılıyor

Tespit, birkaç saatlik bir gözlem değil. Kuruluşun ekibi binaya geliyor ve şunları yapıyor:

• Taşıyıcı sistemin röleve çizimi, yani kolon ve perdelerin yerlerinin ve ölçülerinin belirlenmesi
• Kolonlardan karot alınması ve beton basınç dayanımının laboratuvarda ölçülmesi
• Donatı taraması: içindeki demirin çapı, aralığı ve pas payının tespiti
• Zemin bilgisinin değerlendirilmesi
• Toplanan verilerle binanın deprem performansının hesaplanması

Karot alınırken kolonda küçük delikler açılır, bu delikler sonradan onarılır. Karottan çekinen malik çok oluyor ama binanın taşıyıcısına verdiği zarar, o bilgiyi bilmemenin riskinin yanında hiçbir şey.

Rapor çıktıktan sonraki adımlar

Rapor, kuruluş tarafından ilgili idareye gönderilir. Bina riskli çıkarsa malikler tebligatla bilgilendirilir ve kanunda belirtilen süre içinde rapora itiraz edilebilir. İtiraz varsa teknik heyet ayrıca inceler.

Riskli tespit kesinleştiğinde bina için tahliye ve yıkım süreci başlar. Bu aşamada malikler bir araya gelip yeni yapının nasıl olacağına karar verir. 6306 sayılı kanun kapsamında kira yardımı ve kredi destekleri gibi imkânlar bulunuyor; şartları ve tutarları dönem dönem güncellendiği için başvuru öncesinde ilgili müdürlükten teyit etmek gerekiyor.

Güçlendirme mi, yeniden yapmak mı

Her riskli yapı yıkılmak zorunda değil. Güçlendirme, taşıyıcı sisteme mantolama, perde ekleme, kolon sargılama gibi müdahalelerle binanın dayanımını yükseltmek demek. Şu durumlarda mantıklı olabiliyor:

• Bina yaşı görece yeni ve mimari planı bugünün ihtiyacına uyuyorsa
• İmar durumu, yıkıp yeniden yapıldığında bugünkü daire sayısını vermiyorsa
• Malikler taşınmak istemiyorsa ve güçlendirme maliyeti yeni yapımın belirgin şekilde altındaysa

Buna karşılık binanın imar hakkı bugün daha fazla daireye izin veriyorsa, tesisatı ve yalıtımı tamamen yenilenecekse, yıkıp yeniden yapmak çoğu zaman hem daha ekonomik hem daha uzun ömürlü oluyor. Karar, iki seçeneğin maliyetini yan yana koyan bir hesapla verilmeli.

Süreçte en çok vakit kaybedilen yer

Teknik işler tahmin edilenden hızlı ilerliyor. Zaman kaybı neredeyse her zaman maliklerin kendi arasında paylaşım konusunda anlaşamamasından çıkıyor. Kim hangi katı alacak, zemin kattaki dükkân kime yazılacak, cephesi arkaya bakan daire nasıl dengelenecek. Bu konuşmaları yıkım kararı çıkmadan önce bitiren binalar, diğerlerinden bir yıl önde başlıyor.

Binanızın dönüşümü için ön görüşme isterseniz, tapu ve imar durum belgenizle bize ulaşabilirsiniz.